Chaqaloqlardagi toshmalar turlari va ularni farqlash

Bola hayotining ilk oylarida ota-onalarni har kuni yangi holatlar hayron qoldiradi. Eng ko‘p ajablanish esa, albatta, chaqaloqning terisiga tegishli bo‘ladi. Nozik yonoqlarda to‘satdan toshmalar paydo bo‘ladi, oyoqlarda quruq dog‘lar ko‘rinadi, bosh terisida esa sariq po‘stloqlar chiqadi. Bu nima? Qanday yordam berish kerak? Qachon bu oddiy toshma emas, balki allergiya belgisiga aylanadi? Bugun shu haqda so‘z yuritamiz.

Chaqaloqlarda qanday toshmalar uchraydi?

Chaqaloqlarda toshmalar turlicha bo‘ladi: ba’zilari bo‘rtib chiqadi, ba’zilari tekis bo‘ladi; ayrimlari juda mayda, boshqalari esa qizil yoki pushti dog‘lar ko‘rinishida bo‘ladi. Ayrim toshmalar qichishmaydi, ayrimlari esa bolaning noqulayligini keltirib chiqaradi. Hayotning ilk haftalarida paydo bo‘ladigan toshmalar odatda bezarar bo‘ladi va yangi tug‘ilgan davrga xos o‘zgarishlar bilan bog‘liq. Ammo keyingi oylarda chiqqan toshmalar e’tiborli bo‘lishni talab qiladi, chunki ular ba’zan shifokor aralashuvini talab etadigan kasallik belgisi bo‘lishi mumkin.

Yangi tug‘ilgan chaqaloqdagi toksik eritema

Toksik eritema — bu yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda uchraydigan eng keng tarqalgan holatlardan biri. U yonoq, tana va qo‘l-oyoqlarda paydo bo‘ladigan qizil dog‘lar va mayda siviljalarga o‘xshash bo‘rtmalardan iborat. Ular kaft va tovonda bo‘lmaydi.

Bu holat bolaning tanasidagi gormonal o‘zgarishlar natijasida yog‘ bezlarining faoliyati bilan bog‘liq deb hisoblanadi. Nomi “toksik” bo‘lsa ham, u mutlaqo xavfsiz — hech qanday davolanishsiz o‘z-o‘zidan yo‘qoladi va bolaga bezovtalik keltirmaydi.

Neonatal (yangi tug‘ilgan) akne

Neonatal akne — bu yangi tug‘ilgan chaqaloqning yuzida, ba’zida esa bo‘yin, elka va ko‘kragida paydo bo‘ladigan mayda qizil yoki oq siviljalar. Odatda hayotning birinchi oyining oxiriga borib chiqadi va 4 oygacha o‘tib ketadi.Asosiy sabab — onaning gormonlari va bola yog‘ bezlarining ta’siri, shuningdek, Malassezia nomli qo‘ziqorin bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Bu toshmalar hech qanday noqulaylik tug‘dirmaydi. Davolanish talab qilinmaydi — chaqaloq terisini kuniga 1–2 marta sovunsiz suv bilan yuvish, sochiq bilan muloyim artish va nemlendiruvchi vosita qo‘llash yetarli. Ularni siqmang! Antibakterial yoki qo‘ziqoringa qarshi malhamlar kerak emas.

Miliya

Miliya — bu burun, iyak, yonoq va qovoqlarda paydo bo‘ladigan mayda oq yoki sarg‘ish donachalar. Ular yog‘ bezlarining vaqtincha tiqilib qolishi natijasida paydo bo‘ladi. Chaqaloqqa mutlaqo zarar yetkazmaydi va bir necha hafta ichida o‘z-o‘zidan yo‘qoladi. Maxsus parvarish yoki davolash talab qilinmaydi.

Seboreya dermatiti (bosh terisidagi po‘stloqlar)

Seboreya dermatiti — bu chaqaloqning boshida paydo bo‘ladigan qalin, sariq, ba’zan yog‘li po‘stloqlardir. Uni xalq orasida “beshik po‘stlog‘i” deb ham atashadi. Holat xavfli emas, ammo ayrim hollarda boshdan quloq orqasiga yoki qoshlarga tarqalishi mumkin. Bunday paytda shifokor tavsiyasi bilan maxsus shampun va losonlardan foydalanish mumkin. Muhimi — po‘stloqlarni quruq holatda artmaslik kerak, bu chaqaloq terisini jarohatlaydi.

Issiqlik toshmasi 

Issiqlik toshmasi — eng ko‘p uchraydigan muammolardan biri. Chaqaloq haddan tashqari issiq o‘ralganda yoki terlash natijasida bezlar tiqilib qoladi. Toshmalar odatda bo‘yin, qo‘ltiq, chov, yuz va tana burmalarida paydo bo‘ladi.Oldini olish uchun chaqaloqni ortiqcha o‘ramang, xona haroratini me’yorda saqlang. Toshma chiqqan bo‘lsa, joyni muntazam arting va yumshoq sochiq bilan yengil quriting, ammo ishqalamang. Havoda bir oz vaqt yechib qo‘yish ham foydali. Ba’zida rux oksidi saqlovchi kremlar yordam beradi.

Taglik toshmasi 

Agar issiqlik toshmasi e’tiborsiz qolsa, u taglik toshmasiga aylanadi. Bu — taglik ostidagi terining issiqlik va ishqalanishdan qizarib, shishib ketishi holati. Oldini olish uchun taglikni har 2 soatda almashtirish va har safar almashtirgach chaqaloqqa havo vannasi qilish lozim. Zararlangan joylarni suv bilan yuvib, yumshoq sochiq bilan quriting. Ruxli kremlar yordam beradi, ammo talk kukunlarini ishlatmang — ular namlik bilan aralashib, terini yanada ko‘proq shikastlaydi. Agar holat 2–3 kunda yaxshilanmasa, shifokorga murojaat qiling.

Atopik dermatit

Atopik dermatit — bu surunkali yallig‘lanishli teri kasalligi bo‘lib, qizarish, quruqlik va qichishish bilan kechadi. Odatda 3–4 oylikdan so‘ng paydo bo‘ladi va yuzda, tirsak va tizzaning ichki bukilish joylarida uchraydi. Bu holatda chaqaloq qattiq qichishadi, teri oson yallig‘lanadi va bakterial yoki qo‘ziqorin infeksiyasi qo‘shilishi mumkin. Shuning uchun shifokor ko‘rsatmasisiz davolanish tavsiya etilmaydi. Davolashda yumshoq yuvinish vositalari, nemlendiruvchi kremlar (emollientlar) ishlatiladi. Kuchli yallig‘lanishda shifokor gormonal malhamlar yoki maxsus dorilar yozadi.

Toshma allergiya belgisi ekanini qanday bilish mumkin?

Ko‘pincha ota-onalar har qanday toshmani allergiya deb o‘ylashadi: go‘yo “ona nimalarnidir yeb qo‘ydi” yoki “yangi kir kukuni sabab bo‘ldi” degan fikr paydo bo‘ladi. Aslida esa yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda toshmalar ko‘pincha tabiiy jarayon — organizmning moslashuvi bilan bog‘liq bo‘ladi.

Allergiya — bu bolaning ovqatga yoki tashqi ta’sirga g‘ayrioddiy reaksiyasi. Uni boshqa toshmalardan farqlash uchun quyidagilarga e’tibor bering:

• So‘nggi paytda yangi mahsulot yoki gigiyena vositasi joriy etildimi?
• Toshma qayerda paydo bo‘ldi? (masalan, issiqlik toshmasi burmalarda, atopik dermatit esa yuz va tirsaklarda chiqadi)
• Qichishish bormi? Allergiyada qichishish deyarli har doim bo‘ladi.

Agar shubha bo‘lsa, eng to‘g‘risi — pediatrga murojaat qilish.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Darhol shifokor ko‘rigiga boring, agar:

• toshma bilan birga harorat, yo‘tal yoki burun oqishi paydo bo‘lsa;
• terida yiring, oq qoplama yoki suyuqlik ajralayotgan joylar paydo bo‘lsa;
• toshma taglikdan tashqariga tarqasa;
• pufakchalar chiqsa yoki chaqaloq u joyni tirnasa;
• uy sharoitidagi parvarish 3–5 kunda natija bermasa.

Chaqaloqning terisi — eng nozik himoya qatlami. Uni ortiqcha davolash ham, e’tiborsiz qoldirish ham mumkin emas. Muhimi — kuzatish, tozalik va mehr bilan parvarish qilishdir.