PostgreSQL — bu enterprise darajadagi open source database management system. U kengaytirish imkoniyati va SQL standartlariga moslik uchun relational va non-relational so‘rovlar uchun SQL va JSON ni qo‘llab-quvvatlaydi. PostgreSQL advanced data types va performance optimization funksiyalarini ham qo‘llab-quvvatlaydi. Bu imkoniyatlar odatda faqat qimmat commercial database’larda, masalan Oracle va SQL Server da mavjud bo‘ladi. U Postgres nomi bilan ham tanilgan.

U tajribali developerlar hamjamiyati tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi. Ular DBMS tizimini juda ishonchli qilish uchun katta hissa qo‘shgan.

PostgreSQL ning tarixi

PostgreSQL (dastlab Postgres deb atalgan) computer science professori Michael Stonebraker va uning jamoasi tomonidan yaratilgan. Bugungi kunda u eng mashhur open-source database’lardan biriga aylangan.

Quyida PostgreSQL ning qisqa tarixi keltirilgan:

  • INGRES ishlab chiqildi — 1977

  • Michael Stonebraker va uning hamkasblari Postgres ni ishlab chiqdi — 1986

  • Real ACID va PL/pgSQL qo‘llab-quvvatlovi qo‘shildi — 1990

  • Postgres95 nomi bilan chiqarildi — 1995

  • Postgres95 qayta chiqarilib PostgreSQL 6.0 deb nomlandi — 1996

  • MVCC, GUC, Join syntax Controls va Procedural Language Loader qo‘shildi — 1998–2001

  • Version 7.2 dan 8.2 gacha: Schema support, Nonblocking VACUUM, Roles va dblinkkabi imkoniyatlar qo‘shildi — 2002–2006

  • PostgreSQL 8.4 chiqarildi — 2009

  • PostgreSQL 9.0 chiqarildi — 2010

  • NYCPUG (New York City PostgreSQL User Group) PgUS (United States PostgreSQL association) ga qo‘shildi — 2013

  • PGconf tashkil qilindi — 2014

PostgreSQL ning xususiyatlari

PostgreSQL ning asosiy xususiyatlari:

  • Developerlarga application yaratishda yordam beradi.

  • Administratorlarga data integrity ni himoya qilib fault-tolerant environment yaratish imkonini beradi.

  • Barcha asosiy programming language va middleware lar orqali turli platformalar bilan mos ishlaydi.

  • Juda rivojlangan locking mechanism taklif qiladi.

  • Multi-version concurrency control ni qo‘llab-quvvatlaydi.

  • Yetuk Server-Side Programming funksionalligiga ega.

  • ANSI SQL standard ga mos keladi.

  • Client-server network architecture ni to‘liq qo‘llab-quvvatlaydi.

  • Log-based va trigger-based replication SSL.

  • Standby server va high availability.

  • Object-oriented va ANSI-SQL2008 bilan mos.

  • JSON qo‘llab-quvvatlashi boshqa data store lar, masalan NoSQL bilan bog‘lanish imkonini beradi va polyglot database lar uchun federated hub sifatida ishlashi mumkin.

PostgreSQL ning afzalliklari:

  • PostgreSQL dynamic website va web app larni LAMP stack varianti sifatida ishlata oladi.

  • PostgreSQL dagi write-ahead logging uni juda fault-tolerant database qiladi.

  • PostgreSQL source code open source license ostida bepul mavjud. Bu uni biznes ehtiyojlariga qarab ishlatish, o‘zgartirish va joriy qilish erkinligini beradi.

  • PostgreSQL geographic objects ni qo‘llab-quvvatlaydi, shuning uchun uni location-based services va geographic information systems uchun ishlatish mumkin.

  • PostgreSQL geographic objects ni qo‘llab-quvvatlagani sababli location-based services va geographic information systems uchun geospatial data store sifatida ham ishlatiladi.

  • Postgres ni o‘rganish uchun katta tayyorgarlik talab qilinmaydi, chunki u foydalanish uchun oson.

  • PostgreSQL ni embedded va enterprise darajada ishlatishda maintenance va administration talablari past.

PostgreSQL ning kamchiliklari

Quyida PostgreSQL ning kamchiliklari yoki cheklovlari keltirilgan:

  • Postgres bitta tashkilotga tegishli emas. Shuning uchun u to‘liq funksiyalarga ega va boshqa DBMS tizimlari bilan taqqoslanadigan bo‘lsa ham, keng tanilishida qiyinchiliklarga duch kelgan.

  • Tezlikni oshirish uchun qilinadigan o‘zgarishlar MySQL ga qaraganda ko‘proq ish talab qiladi, chunki PostgreSQL asosan compatibility ga e’tibor qaratadi.

  • Ko‘p open source application lar MySQL ni qo‘llab-quvvatlaydi, lekin PostgreSQL ni qo‘llab-quvvatlamasligi mumkin.

  • Performance metrics bo‘yicha u MySQL ga qaraganda sekinroq.

PostgreSQL ning qo‘llanilish sohalari

Quyida PostgreSQL ning mashhur qo‘llanilish sohalari keltirilgan:

Financial Industry

PostgreSQL moliya sohasi uchun juda mos DBMS tizimi hisoblanadi. Bundan tashqari, u to‘liq ACID compliant bo‘lgani uchun OLTP (Online Transaction Processing) uchun ideal tanlov hisoblanadi. U database analytics bajarish imkoniyatiga ham ega. Shuningdek, Matlab va R kabi mathematical software lar bilan integratsiya qilinishi mumkin.

Government GIS data

PostgreSQL kuchli GIS imkoniyatlarini taklif qiladi, bu “PostGIS” deb ataladi. Bu extension turli formatlardagi geometric data ni qayta ishlash uchun yuzlab funksiyalarni taqdim etadi. PostGIS ko‘plab standartlarga mos keladi. Bundan tashqari, QGIS yoki GeoServer dan foydalanib, Open Source hamjamiyati Geodata bilan ishlashning eng oson usullaridan birini taqdim etadi.


Ishlab Chiqarish

Hozirgi kunda industrial ishlab chiqaruvchilar ham umumiy biznes jarayonlarini tezlashtirish uchun PostgreSQL dan foydalanmoqda. Shuningdek, ular bu open-source DBMS ni storage backend sifatida ishlatib supply chain performance ni optimallashtirishadi. Bu kompaniyalarga operatsion xarajatlarni kamaytirishga yordam beradi.

Web technology va NoSQL

Agar sizning website bir soniyada yuzlab yoki minglab request larni qayta ishlashi kerak bo‘lsa, scalability katta muammo bo‘lishi mumkin. Shu yerda PostgreSQL yaxshi yechim bo‘lib xizmat qiladi.

PostgreSQL Django, Node.js, Hibernate, PHP kabi barcha zamonaviy web framework lar bilan yaxshi ishlaydi. Shuningdek, u replication imkoniyatlarini ham taklif qiladi, bu esa xohlagancha database server larni kengaytirishga yordam beradi.

Scientific data

Agar siz research yoki scientific project ustida ishlayotgan bo‘lsangiz, terabayt hajmidagi data hosil bo‘lishi mumkin. Shuning uchun uni maksimal samarali tarzda boshqarish muhim. Shu sababli PostgreSQL kuchli analytical capabilities va powerful SQL engine taklif qiladi. Bu esa katta hajmdagi data ni oson boshqarishga yordam beradi.

Shuningdek, How to Install PostgreSQL on Ubuntu ni ham o‘rganishingiz mumkin.

MySQL vs PostgreSQL

Pastdagi rasmda MySQL va PostgreSQL orasidagi asosiy farqlarni ko'rishingiz mumkin:

Xulosa

  • Introduction to PostgreSQL: PostgreSQL — bu enterprise darajadagi open source database management system.

  • PostgreSQL (dastlab Postgres deb atalgan) computer science professori Michael Stonebraker va uning jamoasi tomonidan yaratilgan.

  • PostgreSQL ning afzalliklaridan biri — u turli platformalar bilan barcha asosiy programming language va middleware lar orqali mos ishlay oladi.

  • POSTGRES Server bepul va open-source software hisoblanadi, ya’ni bu xizmat uchun hech qachon to‘lov qilishingiz shart emas.

  • PostgreSQL ning xususiyatlaridan biri — u dynamic website va web app larni LAMP stack ga alternativa sifatida ishlata oladi.

  • U JSON data ni qo‘llab-quvvatlaydi.

  • Postgres bitta tashkilotga tegishli emas. Shuning uchun u to‘liq funksiyalarga ega va boshqa DBMS tizimlari bilan taqqoslanadigan bo‘lsa ham, keng tanilishida qiyinchiliklarga duch kelgan.

  • PostgreSQL keng tarzda Financial Industry, Government GIS data, Manufacturing, Web technology, NoSQL va Scientific Data collection sohalarida qo‘llaniladi.

Mamba: Guru99

by LeGee